Karta informacji o wybranych zagrożeniach psychospołecznych na stanowisku ratownika wodnego
Czynniki
zagrażające	Źródło zagrożenia
(sytuacje zagrażające)	Możliwe skutki
zagrożeń	Środki ochrony
przed zagrożeniami	
1.	Przeciążenie ilościowe
pracą	–	zbyt dużo pracy do wykonania
(okresowo zbyt wiele incydentów
wymagających interwencji na raz)
–	nierównomierne tempo pracy
(uzależnienie od wystąpienia
zdarzeń na kąpielisku)	W zależności od ekspozycji
i zasobów jednostki (odporności
i umiejętności radzenia 
sobie, a także zdolności
regeneracyjnych) wystąpić
mogą:
a)	zaburzenia somatyczne
–	bezsenność
–	migreny
–	obniżenie odporności organizmu (osłabienie, zwiększona podatność
na infekcje)
–	zaburzenia metabolizmu
i choroby układu trawiennego
–	zaburzenia gospodarki hormonalnej
–	choroby naczyniowe:
*	nadciśnienie tętnicze
*	choroba wieńcowa
*	zawał serca
*	udar mózgu
–	przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego
–	zwiększona podatność na choroby nowotworowe (np. przez wzmożone palenie tytoniu)
b)	zaburzenia natury psychicznej
–	deficyty poznawcze, w tym obniżenie koncentracji
uwagi i kłopoty z pamięcią
–	podniesienie poziomu agresji, drażliwość
–	nerwice (zaburzenia odżywiania, obsesje, kompulsje, fobie)
–	depresje
–	alkoholizm
–	narkomania 
(w tym lekomania)
–	wypalenie zawodowe (wyczerpanie emocjonalne, depersonalizacja, utrata satysfakcji z pracy)	–	właściwy dobór zawodowy (uwzględnianie cech psychologicznych kandydata, w szczególności temperamentalnych jak siła układu nerwowego, zdolność przetwarzania bodźców, regeneracja po stresie, ale także badania psychotechniczne uwagowe - koncentracja, podzielność, szybkość reakcji)
–	właściwe ustalanie liczby personelu do wykonania zadań (uwzględnienie wysiłku fizycznego i psychicznego, zatrudnienie młodszych ratowników na staże)
–	przestrzeganie norm czasu pracy (w tym także udzielanie dni wolnych po pracy w nadgodzinach lub w dni wolne, przestrzeganie udzielania urlopów)
–	bezwzględne przestrzeganie przepisów o profilaktycznych i okresowych badaniach lekarskich	
2.	Przeciążenie jakościowe
pracą	–	ciągła czujność
–	konieczność tłumienia własnych
potrzeb i reakcji (tłumienie uczuć
w sytuacjach akcji ratowniczych)
–	odpowiedzialność za
bezpieczeństwo, zdrowie i życie
innych osób (moralna, karna
i cywilnoprawna-materialna)
–	agresja w miejscu pracy (np.
w przypadku interwencji w związku
ze spożywaniem alkoholu na
terenie kąpieliska)		–	przestrzeganie norm czasu pracy (w tym także przerw w pracy, dni wolnych za pracę w godzinach nadliczbowych oraz urlopów)
–	rygorystyczne przestrzeganie obowiązku okresowych badań lekarskich, a w razie potrzeby także kierowanie na badania częściej niż wynika to z przepisów
–	ścisłe przestrzeganie obowiązków związanych ze szkoleniem z zakresu bhp
–	szkolenia merytoryczne odpowiadające potrzebie podnoszenia kwalifikacji zawodowych
–	szkolenia z zakresu kompetencji osobistych, szczególnie dotyczące komunikacji, asertywności rozwiązywania konfliktów i radzenia sobie ze stresem	
3.	Przeciążenie
roli	–	konieczność współpracy z innymi osobami
–	praca w izolacji
–	średni status zawodu przy relatywnie dużych wymaganiach		–	szkolenia z umiejętności społecznych (głównie asertywności, komunikacji, zarządzania konfliktem) oraz technik radzenia sobie ze stresem - okresowo powtarzane	
4.	Fizyczne
warunki pracy	–	praca w wysokich temperaturach powietrza
–	praca w zmiennych warunkach atmosferycznych
–	możliwa styczność z brudem
i odorem		–	zapewnienie środków ochrony indywidualnej przed słońcem 
–	zapewnienie napojów chłodzących
–	bezwzględne przestrzeganie przepisów o badaniach okresowych
–	przestrzeganie norm czasu pracy oraz stosowanie przerw w pracy pozwalających regenerować się fizycznie i psychicznie (szczególnie po akcji ratowniczej, zwłaszcza gdy ratowano osobę np. znacznie cięższą niż ratownik)	
5.	Ograniczony
zakres
kontroli
nad pracą	–	brak wpływu na fizyczne warunki pracy
–	brak wpływu na to, za czyje bez-
pieczeństwo pracownik odpowiada
–	brak wpływu na decyzje w instytucji (przy zatrudnieniu etatowym)
–	ograniczone zasoby sprzętowe
–	ograniczony wpływ na dobór współpracowników (jeżeli pracuje w zespole)		–	pozostawienie pracownikom marginesu swobody w decydowaniu o warunkach pracy (np. uwzględnianie sugestii w odniesieniu do harmonogramu pracy)
–	konsultowanie zmian dotyczących organizacji pracy
–	konsultowanie decyzji dotyczących zakupu sprzętu
–	konsultowanie decyzji kadrowych	

Oszacowanie wielkości ryzyka wynikającego z zagrożeń psychospołecznych na stanowisku ratownika wodnego

Zagrożenie/ rodzaj ryzyka	Możliwe
skutki	Ekspozycja
na czynniki zagrażające	Prawdopodo-
bieństwo zdarzenia	Ryzyko początkowe	RYZYKO KOŃCOWE (po zastosowaniu środków ochrony)	
Skrajne przeciążenie
(śmierć na skutek przeciążenia pracą)	bardzo duże (jedna ofiara śmiertelna) S=15	częsta (codzienna)
E=6	możliwe do pomyślenia
P=0,2	pomijalne
Rp=18	S = 15   E = 6   P = 0,1
R=9
pomijalne
wskazana kontrola warunków pracy	
Chroniczne przeciążenie
(poważna choroba somatyczna lub psychiczna)	duże (ciężkie uszkodzenie ciała)
S = 7	częsta (codzienna)
E=6	sporadycznie możliwe
P=1	małe
Rp=42	S = 7   E = 6  P = 0,2
R = 8,4
pomijalne
wskazana kontrola warunków pracy	
Przeciążenie okresowe
(lżejsze dolegliwości somatyczne lub zaburzenia stanu psychicznego)	średnie (absencja)
S=3	częsta (codzienna)
E=6	całkiem możliwe
P=6	istotne
Rp=108	S=3   E=6  P=3
R = 54
małe
potrzebna okresowa kontrola warunków pracy