WSKAZÓWKI METODYCZNE W SPRAWIE PRZEPROWADZANIA
BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH PRACOWNIKÓW
Słowniczek pojęć i objaśnienie użytych skrótów
R1	- czynnik o udowodnionym działaniu rakotwórczym
R2	- czynnik o wysoce prawdopodobnym działaniu rakotwórczym
O	- konieczność przedłużonej obserwacji poza okres pracy zawodowej
A	- czynnik o wysokim ryzyku działania alergizującego
K	- czynnik zaburzający rozrodczość (o działaniu genotoksycznym lub teratogennym)
TE	- test ekspozycyjny
Użyte określenia:
1)	badanie lekarskie otolaryngologiczne, dermatologiczne, okulistyczne, neurologiczne - oznacza, że badanie powinien przeprowadzić lekarz danej specjalności,
2)	zdjęcie rtg klatki piersiowej - oznacza zdjęcia pełnowymiarowe, przy czym zdjęcie rtg klatki piersiowej u narażonych na pyły zwłókniające ocenia się zgodnie z Międzynarodową klasyfikacją pylic, wprowadzoną przez Międzynarodową Organizację Pracy (Genewa, 1980 r.),
3)	badania spirometryczne - badanie obejmujące co najmniej pomiar pojemności życiowej (FVC lub VC), natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej (FEV1) i jej wskaźnika odsetkowego (FEV1 %VC).
Dla niektórych substancji wskazano możliwość wykonania testów ekspozycyjnych, które mogą stanowić bardzo ważne narzędzie monitorowania stanu zdrowia osób narażonych. Ograniczone możliwości wykonywania takich testów powodują, że są one - poza przypadkiem narażenia na ołów - badaniem fakultatywnym.

Lp.	Czynnik
szkodliwy lub
uciążliwy	Badania wstępne	Badania okresowe	Częstotliwość badań	Ostatnie badanie okresowe	Narządy (układy) krytyczne	Uwagi	
		lekarskie	pomocnicze	lekarskie	pomocnicze		lekarskie	pomocnicze			
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	
I	Czynniki fizyczne										
1	Hałas	ogólne; otolaryngo-
logiczne	audiometryczne tonalne w zakresie 125-8000 Hz (przewodnictwo powietrzne i kostne); inne w zależności od wskazań	ogólne; otolaryngo-
logiczne	audiometryczne tonalne w zakresie 125-8000 Hz (przewodnictwo powietrzne i kostne)	ogólne co 4 lata; otolaryngo-logiczne i audiometryczne przez pierwsze 3 lata pracy w hałasie - co rok, następnie co 3 lata	ogólne; otolaryngo-logiczne	audiometryczne tonalne w zakresie 125-8000 Hz (przewodnictwo powietrzne i kostne)	narząd słuchu	1. W razie ujawnienia w okresowym badaniu audiometrycznym ubytków słuchu charakteryzujących się znaczną dynamiką rozwoju, częstotliwość badań audiometrycznych należy zwiększyć, skracając przerwę między kolejnymi testami do 1 roku lub 6 miesięcy.
2. W razie narażenia na hałas impulsowy albo na hałas, którego równoważny poziom dźwięku przekracza stale lub często 110 dB (A), badanie audiometryczne należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku	
2	Ultradźwięki małej częstotliwości	ogólne; otolaryngo-
logiczne	audiometryczne tonalne w zakresie 125-8000 Hz (przewodnictwo powietrzne i kostne)	ogólne; w zależności od wskazań - otolaryngo-
logiczne	audiometryczne tonalne w zakresie 125-8000 Hz (przewodnictwo powietrzne i kostne)	co 2 lata	ogólne; otolaryngo-
logiczne	audiometryczne tonalne w zakresie 125-8000 Hz (przewodnictwo powietrzne i kostne)	narząd słuchu		
3	Drgania mechaniczne (wibracja) przekazywane na kończyny górne	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układy: naczyniowy, nerwowy i kostny w zakresie kończyn górnych	próba oziębiania z termometrią skórną i próbą uciskową; ocena czucia wibracji metodą palestezjometryczną; zdjęcia rtg rąk i stawów łokciowych	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układy: naczyniowy, nerwowy i kostny w zakresie kończyn górnych	próba oziębiania z termometrią skórną i próbą uciskową; ocena czucia wibracji metodą palestezjometryczną; w zależności od wskazań  zdjęcia rtg rąk i stawów łokciowych	pierwsze badanie okresowe po roku pracy, następne co 3 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układy: naczyniowy, nerwowy i kostny w zakresie kończyn górnych	próba oziębiania z termometrią skórną i próbą uciskową; ocena uczucia wibracji metodą palestezjometry-
czną	obwodowy układ naczyniowy, nerwowy i kostny w zakresie kończyn górnych	Gdy okres pracy w narażeniu na drgania mechaniczne przekazywane na kończyny górne, trwa krócej niż 5 lat i ostatnie badanie okresowe nie ujawniło zmian wskazujących na rozwój choroby wibracyjnej - nie ma potrzeby powtórnego wykonywania zdjęć rtg kości rąk i stawów łokciowych	

4	Drgania mechaniczne przekazywane na całe ciało (wibracja ogólna)	ogólne; neurologiczne	w zależności od wskazań - zdjęcia rtg kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	w zależności od wskazań - zdjęcia rtg kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego	co 4 lata	ogólne; neurologiczne	w zależności od wskazań - zdjęcia rtg kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego	kręgosłup; układ nerwowy	W przypadku skarg na zawroty głowy - badane błędnika	
5	Promieniowanie jonizujące 	ogólne; ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne z oceną soczewek	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne z oceną soczewek	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; retikulocyty	co 3 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na stan skóry; okulistyczne z oceną soczewek	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; retikulocyty	układ krwiotwórczy; soczewki; skóra; gonady	R1, O, K
Zagrożenie rozwoju embrionalnego we wczesnym okresie ciąży.
W razie przekroczenia dopuszczalnej dawki promieniowania obowiązuje kontrola stanu zdrowia. Ujawnienie utrzymującej się granulocytopenii wymaga przeprowadzenia badań czynnościowych układu białokrwinkowego i badania szpiku kostnego	
6	Promieniowanie i pola elektromagnetyczne	ogólne; neurologiczne; okulistyczne z oceną soczewek	EKG; w zależności od wskazań - EEG	ogólne; neurologiczne; okulistyczne z oceną soczewek	EKG; w zależności od wskazań - EEG	co 4 lata	ogólne; neurologiczne; okulistyczne z oceną soczewek	EKG; w zależności od wskazań - EEG	układ nerwowy; układ bodźcotwórczy serca; soczewki; układ hormonalny	K
Kobiety w ciąży nie powinny być zatrudniane w narażeniu na pole e-m o natężeniach przekraczających dopuszczalne wartości dla środowiska ogólnego	
7	Promieniowanie nadfioletowe	ogólne; dermatologiczne; okulistyczne, ze zwróceniem uwagi na stan spojówek, rogówek i soczewek	w zależności od wskazań	ogólne; okulistyczne, ze zwróceniem uwagi na stan spojówek, rogówek i soczewek; w zależności od wskazań - dermatologiczne	w zależności od wskazań	co 3 lata; dodatkowo - patrz uwagi	ogólne; okulistyczne, ze zwróceniem uwagi na stan spojówek, rogówek i soczewek; w zależności od wskazań - dermatologiczne	w zależności od wskazań	narząd wzroku; skóra	R1, O
U osób powyżej 50 roku życia, narażonych na UV powyżej 10 lat, badania okresowe powinny być przeprowadzane co 2 lata	
8	Promieniowanie podczerwone	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne, ze zwróceniem uwagi na stan spojówek, rogówek, siatkówek i soczewek	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne, ze zwróceniem uwagi na stan spojówek, rogówek, siatkówek i soczewek	w zależności od wskazań	co 4 lata; powyżej 50 roku życia - co 2 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne, ze zwróceniem uwagi na stan spojówek, rogówek, siatkówek i soczewek	w zależności od wskazań	narząd wzroku; skóra		

9	Promieniowanie laserowe	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne	w zależności od wskazań	co 3 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę; okulistyczne	w zależności od wskazań	narząd wzroku; skóra;		
10	Zagrożenie związane z obsługą monitorów ekranowych	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę, układ ruchu w obrębie kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego; okulistyczne	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ ruchu w obrębie kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego; okulistyczne; w zależności od wskazań - dermatologiczne	w zależności od wskazań	co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ ruchu w obrębie kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego; okulistyczne; w zależności od wskazań - dermatologi-
czne	w zależności od wskazań	tkanki około-
stawowe w obrębie kończyn górnych; skóra, zwłaszcza twarzy (trądzik różowaty)	W przypadku ujawnienia odchyleń ze strony układu ruchu w zakresie kończyn górnych wskazana konsultacja ortopedyczna	
11	Oświetlenie:
a) niedostateczne,	ogólne	w zależności od wskazań	ogólne	w zależności od wskazań	co 3 lata	ogólne	w zależności od wskazań	narząd wzroku	W ramach badań okresowych, włącznie z ostatnim, u osób po 50 roku życia wskazana nyktometria lub adaptometria	
	b) nadmierne	ogólne; okulistyczne	jak wyżej	ogólne; okulistyczne	jak wyżej	jak wyżej	ogólne; okulistyczne	jak wyżej			
12	Mikroklimat gorący	ogólne	EKG	ogólne	EKG	co 3 lata; powyżej 45 roku życia - co 2 lata	ogólne	EKG	układ krążenia	Badania profilaktyczne osób zatrudnionych w klimacie tropikalnym są uregulowane odrębnymi przepisami	
13	Mikroklimat zimny	ogólne; w zależności od wskazań - dermatologiczne	w zależności od wskazań - EKG	ogólne; w zależności od wskazań - dermatologiczne	w zależności od wskazań - EKG	co 3 lata	ogólne; dermatologi-
czne	w zależności od wskazań	skóra; obwodowy układ naczyniowy	Należy rozważyć możliwość wykonywania pracy w warunkach mikroklimatu zimnego u osób ze stanami zapalnymi w układzie ruchu i układzie oddechowym oraz z chorobą niedokrwienną serca	
14	Zwiększone lub obniżone ciśnienie atmosferyczne	ogólne; otolaryngologiczne; neurologiczne; stomatologiczne	EKG	ogólne; otolaryngologiczne, neurologiczne; stomatologiczne	EKG	co 3 lata	ogólne; otolaryngo-
logiczne; neurologiczne	EKG	układ krążenia; ośrodkowy układ nerwowy; narząd słuchu	Badania profilaktyczne nurków i personelu latającego są uregulowane odrębnymi przepisami	

II	Pył przemysłowy										
1	Pyły nieorganiczne (zawierające powyżej 10% wolnej krzemionki)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne co 2 lata; pierwsze zdjęcie klatki piersiowej po 4 latach pracy, następnie co 2 lata; dodatkowo - patrz uwagi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria w miarę możliwości - badanie gazów krwi	układ oddechowy	R2,O
Przy zawartości SiO2 powyżej 50% - po 4 latach narażenia badania okresowe co rok. U narażonych na ziemię okrzemkową i krzemionkową badania okresowe co rok, łącznie ze zdjęciem rtg klatki piersiowej	
2	Pyły nieorganiczne zawierające poniżej 10% wolnej krzemionki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy 	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne co 4 lata; pierwsze zdjęcie rtg klatki piersiowej po 8 latach pracy, następne co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi	układ oddechowy	R2,O	
3	Pyły kopalń węgla kamiennego	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne co 4 lata; pierwsze zdjęcie klatki piersiowej po 8 latach pracy, następne co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi	układ oddechowy	R2,O
W razie stwierdzenia w obrazie rtg płuc zmian nieregularnych typu s.t.u - badania okresowe co 2 lata	
4	Pyły grafitu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne co 4 lata; pierwsze zdjęcie klatki piersiowej po 8 latach pracy, następne co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi	układ oddechowy	R2,O	
5	Pyły nieorganiczne zawierające włókna azbestu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - laryngologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - laryngologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi w spoczynku i po wysiłku	pierwsze badanie okresowe po 4 latach pracy, następne co 2 lata; po 10 latach pracy - co rok	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - laryngolo-
giczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi w spoczynku i po wysiłku	układ oddechowy	R1,O	

6	Pył talku zawierający włókna azbestu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	pierwsze badanie okresowe po 4 latach pracy, następne co 2 lata; po 15 latach pracy - co rok	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi	układ oddechowy	R1,O	
7	Pył zawierający metale twarde (np. wolfram, kobalt)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - dermatologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	pierwsze badanie okresowe po roku pracy, następne co 2-4 lata; zdjęcie rtg klatki piersiowej co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - klatki piersiowej co 4 lata	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w miarę możliwości - badanie gazów krwi	układ oddechowy; skóra	A, O
W przypadku narażenia na kobalt patrz cz. III pkt 28	
8	Pył zawierający tworzywa sztuczne, w tym sztuczne włókna mineralne	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wywiad w kierunku alergii, układ oddechowy, skórę i błony śluzowe	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	ogólne; w zależności od wskazań - laryngologiczne, dermatologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	co 4 lata; po 15 latach pracy - co rok	ogólne; w zależności od wskazań - laryngolo
giczne, dermatolo-
giczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	układ oddechowy; skóra i błony śluzowe	A,O	
9	Pył organiczny pochodzenia roślinnego i zwierzęcego	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wywiad w kierunku alergii, układ oddechowy i skórę	zdjęcie rtg klatki piersiowej, spirometria	ogólne; w zależności od wskazań - laryngologiczne, dermatologiczne	spirometria; w zależności od wskazań - testy skórne	pierwsze badanie po roku pracy, następne co 4 lata	ogólne; w zależności od wskazań - laryngolo-
giczne, dermatolo-
giczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	układ oddechowy; skóra	R1 - pyły drewna twardego
A
Wskazane korzystanie przy badaniach okresowych ze specjalnych kwestionariuszy dotyczących: byssinozy, przewlekłego zapalenia oskrzeli i astmy oskrzelowej	
III	Czynniki toksyczne										
1	Związki akrylowe										
	a) akrylonitryl	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, skórę i błony śluzowe	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, skórę i błony śluzowe	w zależności od wskazań	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	w zależności od wskazań	układ nerwowy; skóra; błony śluzowe	R2,O,A	

	b) akrylany	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę, skórę, błony śluzowe	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę, skórę, błony śluzowe	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	jak wyżej	jak wyżej	badania czynności wątroby, stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	układ nerwowy; wątroba; skóra; błony śluzowe	jak wyżej	
2	Aldehydy										
	a) akrylowy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	układ oddechowy; skóra; spojówki	A	
	b) mrówkowy (formaldehyd)	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	R2,O,A	
3	Amoniak	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	układ oddechowy; spojówki; rogówki		
4	Arsen i jego związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby; EKG; badanie ogólne moczu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i wątrobę; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; badanie czynności wątroby; EKG	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby; zdjęcie rtg klatki piersiowej; EKG; w zależności od wskazań - badanie przewodnictwa nerwów obwodowych	układ oddechowy; skóra; wątroba; nerki; układ krwiotwór-
czy; obwodowy układ nerwowy; obwodowy układ naczyniowy	R1,O
Po 10 latach narażenia - zdjęcie rtg klatki piersiowej	
	w tym - arsenowodór	ogólne	morfologia krwi	ogólne	morfologia krwi	co 2-4 lata	ogólne	morfologia krwi	układ czerwono-
krwinkowy		
5	Azotu tlenki	ogólne ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy; spojówki		

6	Bar i jego związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria	co 4 lata; pierwsze zdjęcie rtg klatki piersiowej po 8 latach pracy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; w zależności od wskazań - badanie gazów krwi	płuca		
7	Benzen	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	pierwsze badanie po 6 miesiącach pracy, następne co rok	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	układ krwio-
twórczy; układ nerwowy	R1,O,K
TE: oznaczanie zawartości fenolu w moczu	
8	Benzo(a)piren	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 1-2 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy; skóra; pęcherz moczowy	R2	
9	Beryl i jego związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; badania czynności wątroby	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę, powieki i spojówki	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; badania czynności wątroby	co 3-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę, powieki i spojówki	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - badanie gazów krwi	układ oddechowy; wątroba	R1,O	
10	Brom i jego związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	układ oddechowy; skóra; spojówki	A	
11	Chlor, chlorowodór i tlenki ołowiu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki; w zależności od wskazań - laryngologiczne	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki; w zależności od wskazań - laryngologiczne	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki; w zależności od wskazań - laryngolo-
giczne	spirometria	układ oddechowy; skóra; spojówki		

12	Chrom i chromiany	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę; w zależności od wskazań - laryngologiczne, dermatologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę; w zależności od wskazań - laryngologiczne, dermatologiczne	w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 3-4 lata; po 10 latach pracy - co 2 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę; laryngolo-
giczne i dermatolo-
giczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy; skóra	R1,O,A	
13	Czterochlorek węgla	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, układ nerwowy	badania czynności wątroby; HBsAg; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, układ nerwowy	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu; w zależności od wskazań - HBsAg	co 1-2 lata	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	wątroba; nerki; ośrodkowy układ nerwowy		
14	Czterochloroetylen (PER)	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - EKG, EEG	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - EKG, EEG	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - EKG, EEG	układ nerwowy; wątroba	R2	
15	Czteroetylek ołowiu	ogólne; neurologiczne	w zależności od wskazań	ogólne; neurologiczne	oznaczenie poziomu ołowiu we krwi; w zależności od wskazań - EEG i badanie psychologiczne	co rok	ogólne; neurologiczne	oznaczenie poziomu ołowiu we krwi; w zależności od wskazań - EEG i badania psychologiczne	ośrodkowy układ nerwowy	Wymieniony zakres badań profilaktycznych nie dotyczy kierowców samochodowych i pracowników stacji obsługi paliw	
16	Dwumetyloformamid	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	wątroba; nerki	A	

17	Epichlorhydryna	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby; spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby; spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby, spirometria	układ oddechowy; skóra; wątroba; nerki	R2,O,A,K	
18	Fenol i polifenole	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i skórę	badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i skórę	badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	układ nerwowy; wątroba; nerki; skóra	O
TE: oznaczanie zawartości fenolu w moczu	
19	Fluor i fluorki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na stan uzębienia	spirometria; zdjęcie rtg kości jednego podudzia	ogólne, ze zwróceniem uwagi na stan uzębienia; laryngologiczne	spirometria; fosfataza alkaliczna	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na stan uzębienia; laryngologiczne	spirometria; zdjęcie rtg kości podudzia lub miednicy, z uwzględnieniem uwagi w kolumnie 11; po 10 latach pracy - zdjęcie rtg kręgosłupa lędźwiowego, fosfataza alkaliczna	układ oddechowy; układ kostny	Zdjęcie rtg kości co 6 lat, naprzemiennie: jednego podudzia lub miednicy.
TE: oznaczanie zawartości fluorków w moczu	
20	Fosfor biały (żółty)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę, błony śluzowe, wątrobę i układ kostny	spirometria; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; oznaczanie wapnia i fosforu w surowicy krwi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę, błony śluzowe, wątrobę i układ kostny	spirometria; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; oznaczanie wapnia i fosforu w surowicy krwi	co 1-2 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę, błony śluzowe, wątrobę i układ kostny	spirometria; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; oznaczanie wapnia i fosforu w surowicy krwi	skóra; błony śluzowe; układ oddechowy; układ kostny; wątroba; nerki		
21	Fosforu związki chlorowe	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i spojówki	spirometria	układ oddechowy; spojówki		

22	Ftalowy bezwodnik	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	pierwsze badanie po 6 miesiącach pracy, następne co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	układ oddechowy; skóra	A	
23	Furfurol	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	w zależności od wskazań	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	w zależności od wskazań	układ oddechowy; skóra; spojówki		
24	Glinu tlenek	ogólne	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2-4 lata	ogólne	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy	A	
25	Izocyjanianowe związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; skórę i spojówki	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	pierwsze badanie po 6 miesiącach pracy, następne 1-2 razy w roku	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria	układ oddechowy; skóra; spojówki	A	
26	Kadm i jego związki	ogólne; w zależności od wskazań - laryngologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; morfologia krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i nerki; w zależności od wskazań - laryngologiczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; morfologia krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby	co 3-4 lata	ogólne; w zależności od wskazań - laryngolo-
giczne	zdjęcie rtg klatki piersiowej; spirometria; morfologia krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby	nerki; układ oddechowy; wątroba	R1,O
W miarę możliwości oznaczenie stężenia beta2, mikroglobuliny w moczu.
TE: oznaczanie zawartości kadmu w moczu	
27	Ketony										
	a) aceton	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, skórę i spojówki	spirometria	układ oddechowy; skóra; spojówki		
	b) metyloetyloketon, metyloizobutyloketon	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	w zależności od wskazań	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	w zależności od wskazań - badanie przewodnictwa nerwów obwodowych	jak wyżej	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	w zależności od wskazań - badanie przewodnictwa nerwów obwodowych	obwodowy układ nerwowy		

	c) diaceton, tlenek mezytylu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	jak wyżej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	badania czynności wątroby; stężenie kreatyniny w surowicy; badanie ogólne moczu	wątroba; nerki		
28	Kobalt	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ krążenia, oddechowy i skórę	EKG; spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ krążenia, oddechowy i skórę	EKG; spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ krążenia, oddechowy i skórę	EKG; spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	mięsień sercowy; układ oddechowy; skóra	A	
29	Ksylen	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	co 2-4 lata	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	układ krwio-
twórczy; układ nerwowy	TE: oznaczanie zawartości metylohipurowego w moczu	
30	Mangan i jego związki	ogólne; neurologiczne	badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby	ogólne; neurologiczne	badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby	układ nerwowy; wątroba; nerki	K	
31	Nafta i jej produkty										
	a) benzyna ekstrakcyjna, nafta	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	morfologia krwi z rozmazem, płytki krwi	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	układ krwio-
twórczy; skóra		
	b) mieszaniny zawierające wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, np. pak, smoła, asfalty	jak wyżej	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; badanie ogólne moczu; zdjęcie rtg klatki piersiowej	jak wyżej	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; badanie ogólne moczu; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 1-2 lata	jak wyżej	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; badanie ogólne moczu; zdjęcie rtg klatki piersiowej	skóra; układ krwio-
twórczy, pęcherz moczowy; układ oddechowy	R1, O	
32	Naftalen i pochodne (naftol, dekalina, tetralina)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	morfologia krwi; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	morfologia krwi; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę	morfologia krwi; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	wątroba; nerki; krwinki czerwone	A	

33	Nikiel i jego związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i układ oddechowy	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i układ oddechowy	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i układ oddechowy	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	skóra; układ oddechowy	R1, O, A	
34	Nitrogliceryna i nitroglikol	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ krążenia i nerwowy	EKG	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ krążenia i nerwowy	EKG	co 1-2 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ krążenia i układ nerwowy	EKG	układ nerwowy; układ krążenia		
35	Ołów i jego związki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	morfologia krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	stężenia: ołowiu we krwi, cynkoproto-
porfiryny w erytrocytach, kwasu deltaaminolewuli-
nowego w moczu; morfologia krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ustala lekarz zgodnie ze szczegółowymi zaleceniami jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	stężenia: ołowiu we krwi, cynkoproto-
porfiryny w erytrocytach, kwasu deltaamino-
lewulinowego w moczu; morfologia krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	układ krwio-
twórczy; układ nerwowy; nerki	K	
36	Pestycydy									Wymienione poniżej nazwy chemiczne występują jako składniki wielu preparatów handlowych o różnych nazwach w zależności od producenta	
	1. Hamujące aktywność cholinesterazy										
	a) związki fosforoorganiczne, np. paration, malation, mefosfolan	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	aktywność cholinesterazy krwinkowej	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	w zależności od wskazań	1 raz w roku	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	w zależności od wskazań	w układzie enzyma-
tycznym; inhibitor cholin-
esterazy krwinkowej	TE: u osób narażonych sezonowo należy oznaczać aktywność cholinesterazy krwinkowej przed i po każdym okresie oprysków	
	b) karbaminiany, np. aldikarb, karbaryl	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	

	2. Węglowodory chlorowane:
- związki dwuchlorodwufenyloetanu, np. metoksychlor, metiochlor
- chlorowane cyklodieny, np. aldrin, dieldrin
- związki chlorowane benzenu, np. lindan, cykloheksanon	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę i skórę	morfologia krwi; badania czynności wątroby	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę i skórę	morfologia krwi; badania czynności wątroby	1 raz w roku	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę i skórę	morfologia krwi; badania czynności wątroby	układ nerwowy; wątroba; skóra	Morfologię krwi wykonywać tylko u narażonych na chlorowane związki benzenu	
	3. Związki kwasu dwuchlorofenoksyoctowego, np. dichlorprop, mekoprop	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę i skórę	badania czynności wątroby; poziom cukru we krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy 	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę i skórę	badania czynności wątroby; poziom cukru we krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	1 raz w roku	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę i skórę; w zależności od wskazań - neurologiczne	badania czynności wątroby; poziom cukru we krwi; badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	układ nerwowy; wątroba; skóra, nerki	A
Mogą działać miotoksycznie	
	4. Pestycydy dwutiokarbaminia-
nowe, np. maneb, zineb, etylenotiomocznik (ETU) i propylenotio-
mocznik (PTU), np. chloroksuron, linuron	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę, tarczycę i skórę	badania czynności wątroby; badanie EKG; w zależności od wskazań - badania czynności tarczycy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę, tarczycę i skórę	badania czynności wątroby; badanie EKG; badania czynności tarczycy	1 raz w roku	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy, wątrobę, tarczycę i skórę	badania czynności wątroby; badanie EKG; badania czynności tarczycy	układ nerwowy; serce - układ bodźcoprzewodzący; wątroba; tarczyca; skóra	A	
	5. Związki dwupirydylowe, np. parakwat, dikwat	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	1 raz w roku	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	płuca		

	6. Dwunitroalkilo-
fenole, np. dinoseb, dinokap	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę; w zależności od wskazań - okulistyczne	morfologia krwi; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę; badanie okulistyczne	morfologia krwi; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby; stężenie methemoglobiny we krwi; badanie ogólne moczu	1 raz w roku, badanie okulistyczne co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę; w zależności od wskazań - okulistyczne	morfologia krwi; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby	wątroba; nerki; krwinki czerwone		
	7. Piretroidy, np. aletryna, cypermetryna, dekametryna, permetryna	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i skórę	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i skórę	w zależności od wskazań	1 raz w roku	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i skórę	w zależności od wskazań	układ nerwowy; skóra	A	
37	Pirydyna	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, skórę, spojówki i układ nerwowy	badania czynności wątroby	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, skórę, spojówki i układ nerwowy	badania czynności wątroby	co 4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, skórę, spojówki i układ nerwowy	badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - badanie przewodnictwa nerwów obwodowych	wątroba; skóra; spojówki; układ nerwowy		
38	Rtęć										
	a) metaliczna i jej związki nieorganiczne	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i stan psychiczny	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy i stan psychiczny	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; w zależności od wskazań - EEG i badanie psychologiczne	co 1-2 lata	ogólne; neurologiczne	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; w zależności od wskazań - EEG i badanie psychologiczne	układ nerwowy; nerki	K
TE: oznaczenie zawartości rtęci w moczu	
	b) związki organiczne	ogólne; neurologiczne	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby	ogólne, w zależności od wskazań - neurologiczne; okulistyczne	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - EEG, badanie psychologiczne, badanie pola widzenia	1 raz w roku	ogólne; neurolo-
giczne; okulistyczne	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy; badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - EEG, badanie psychologiczne, badanie pola widzenia	układ nerwowy; nerki; wątroba; nerw wzrokowy	jak wyżej	

39	Siarkowodór	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, spojówki, układ nerwowy i sprawność powonienia	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, spojówki, układ nerwowy i sprawność powonienia; w zależności od wskazań - okulistyczne	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i nerwowy	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy; układ nerwowy; rogówki; spojówki		
40	Siarki tlenki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy	R1, O - mgły kwasu siarkowego	
41	Terpentyna	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i nerki	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i nerki	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	co 2-3 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na skórę i nerki	badanie ogólne moczu; stężenie kreatyniny w surowicy	skóra; nerki	A	
42	Toluen	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi	układ krwio-
twórczy; układ nerwowy	TE: oznaczanie zawartości kwasu hipurowego w moczu	
43	Trójchloroetylen (TRI)	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; EKG; w zależności od wskazań - EEG	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; EKG; w zależności od wskazań - EEG	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	badania czynności wątroby; EKG; w zależności od wskazań - EEG	układ nerwowy; wątroba; serce - układ bodźco-
przewodzący	R2
TE: oznaczanie zawartości kwasu trójchlorooctowego w moczu	
44	Wanadu pięciotlenek	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	spirometria; w zależności od skazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy; skóra	A	

45	Węgla dwusiarczek	ogólne; neurologiczne	poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi; poziom cukru we krwi; EKG	ogólne; neurologiczne; okulistyczne	poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi; poziom cukru we krwi; EKG; w zależności od wskazań - EEG, badanie przewodnictwa nerwów obwodowych, badanie psychologiczne	co 2-3 lata	ogólne; neurologicz-
ne; okulistyczne; w zależności od wskazań - psychiatry-
czne	poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi; EKG; w zależności od wskazań - EEG, badanie przewodnictwa nerwów obwodowych, badanie psychologiczne	układ nerwowy; układ krążenia	K
Wskazane pierwsze badanie psychologiczne i psychiatryczne po 5 latach pracy	
46	Węgla tlenek	ogólne	EKG	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne	EKG	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	EKG	układ nerwowy; układ krążenia		
47	Węglowodorów alifatycznych związki nitrowe i aminowe										
	a) związki aminowe (metyloamina, dwumetyloamina, dwuetylenoamina) i dwuaminowe (etylenodwuamina, tetrametyleno-
dwuamina)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, nerwowy, skórę i spojówki	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, nerwowy, skórę i spojówki	w zależności od wskazań	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, nerwowy, skórę i spojówki	w zależności od wskazań	układ oddechowy; układ nerwowy; skóra; błony śluzowe	A	
	b) związki nitrowe (nitroetan, nitropropan)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i błony śluzowe	badania czynności wątroby	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i błony śluzowe	badania czynności wątroby	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i błony śluzowe	badania czynności wątroby	wątroba; błony śluzowe		

48	Węglowodorów aromatycznych związki nitrowe i aminowe:										
	a) związki nitrowe, np. nitrotolueny, nitrobenzeny	ogólne	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby	ogólne	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - badanie zawartości methemoglobiny we krwi 	1-2 razy w roku	ogólne	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby	krwinki czerwone; wątroba 	A	
	b) związki aminowe, np. anilina, benzydyna, betanaftyloamina	ogólne	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby	ogólne	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby	pierwsze badanie po 3-6 miesiącach pracy, następne 1-2 razy w roku	ogólne	morfologia krwi z rozmazem; badanie ogólne moczu; badania czynności wątroby	krwinki czerwone; wątroba; pęcherz moczowy	R1, O, A
W przypadku narażenia na anilinę, w zależności od wskazań - badanie zawartości methemoglobiny we krwi	
49	Winylobenzen (styren)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, wątrobę, skórę i układu nerwowy	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, wątrobę, skórę i układ nerwowy; w zależności od wskazań - neurologiczne, dermatologiczne	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy, wątrobę, skórę i układ nerwowy; w zależności od wskazań - neurologicz-
ne, dermatolo-
giczne	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby	skóra, układ oddechowy; układ nerwowy; układ krwio-
twórczy; wątroba	R2, O, K - tlenek styrenu
TE: oznaczanie zawartości kwasu migdałowego w moczu	
50	Winylu chlorek	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę	badania czynności wątroby; HBsAg; próba oziębiania rąk; zdjęcie rtg rąk	ogólne; w zależności od wskazań - dermatologiczne	badania czynności wątroby; próba oziębiania rąk	co 1-2 lata	ogólne; w zależności od wskazań - dermatolo-
giczne	badania czynności wątroby; próba oziębiania rąk; zdjęcie rtg rąk	obwodowy układ naczyniowy; wątroba; skóra; kości palców	R2, O, K
USG wątroby po 10 latach pracy, następne w zależności od wskazań.
W przypadku dodatniej próby oziębiania w badaniu okresowym - zdjęcie rtg rąk	
51	Żywice epoksydowe	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy i skórę	spirometria	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - dermatologiczne	spirometria	co 3-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ oddechowy; w zależności od wskazań - dermatolo-
giczne	spirometria	skóra; układ oddechowy	A	

52	Mieszaniny rozpuszczalników organicznych	ogólne; neurologiczne	morfologia   krwi z rozmazem; płytki krwi; badania czynności wątroby; w zależności od wskazań - EEG	ogólne; neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; badania czynności wątroby	co 2-4 lata	ogólne; neurologiczne	morfologia krwi z rozmazem; płytki krwi; badania czynności wątroby, w zależności od wskazań - EEG	układ nerwowy; układ krwiotwórczy; wątroba	Rozszerzenie zakresu badań lekarskich i pomocniczych, w tym psychologicznych powinno wynikać ze specyfiki działania na organizm poszczególnych składników mieszaniny rozpuszczalników	
53	Cytostatyki	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę	morfologia krwi z rozmazem, badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę	morfologia krwi z rozmazem; badania czynności wątroby; badanie ogólne moczu	wątroba; układ krwio-
twórczy	R1 lub R2, K	
IV	Czynniki biologiczne										
1	Wirus zapalenia wątroby - typ B (HBV)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	HBsAg; bilirubina; ALAT w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	HBsAg*; bilirubina; ALAT w surowicy	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	HBsAg*, bilirubina; ALAT w surowicy	wątroba	R1 - po udokumentowanym zachorowaniu na wirusowe zapalenie wątroby typu B
HBsAg - pracownicy służby zdrowia zatrudnieni w kontakcie z krwią
* - tylko pracownicy nie szczepieni	
2	Wirus zapalenia wątroby - typ C (HCV)	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	przeciwciała anty-HCV, bilirubina; ALAT w surowicy	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	bilirubina; ALAT w surowicy	co 2-4 lata	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę	bilirubina; ALAT w surowicy	wątroba	R1 - po udokumentowanym zachorowaniu na wirusowe zapalenie wątroby typu C.
Pracownicy służby zdrowia zatrudnieni w kontakcie z krwią	
3	Ludzki wirus niedoboru odporności nabytej (HIV)	ogólne	przeciwciała anty-HIV	ogólne	przeciwciała anty-HIV	co 2 lata	ogólne	przeciwciała anty-HIV*	układ odpornościowy	Pracownicy służby zdrowia zatrudnieni w kontakcie z krwią.
* - badanie serologiczne tylko za zgodą badanych	
4	Pałeczki Brucella abortus bovis	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, śledzionę, układ ruchu, układ nerwowy, narząd słuchu	badania czynności wątroby; badanie audiometryczne	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, śledzionę, układ ruchu, układ nerwowy, narząd słuchu	badania czynności wątroby; badanie audiometryczne; w zależności od wskazań odczyn Wrighta	co 3-5 lat	ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę, śledzionę, układ ruchu, układ nerwowy, narząd słuchu	badania czynności wątroby; badanie audiometryczne	wątroba; śledziona; układ ruchu; układ nerwowy; narząd słuchu	Służba weterynaryjna i zootechniczna. Pracownicy obsługi bydła, zakładów mięsnych i produkcji pasz biologicznych	

5	Promieniowce termofilne, grzyby pleśniowe i inne pleśniowce o działaniu uczulającym	ogólne	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	ogólne	spirometria; w zależności od wskazań - zdjęcie rtg klatki piersiowej	co 2-3 lata	ogólne	spirometria; zdjęcie rtg klatki piersiowej	układ oddechowy	A	
6	Inne szkodliwe czynniki biologiczne:										
	a) prątek gruźlicy	ogólne	w zależności od wskazań	ogólne	w zależności od wskazań	co 2-3 lata	ogólne	w zależności od wskazań	układ oddechowy	Zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia gruźlicy narządowej	
	b) wirus kleszczowego zapalenia mózgu	jak wyżej	jak wyżej	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	ośrodkowy układ nerwowy	Wyniki badań i rozpoznanie powinny być konsultowane w klinice chorób zakaźnych akademii medycznej	
	c) Chlamydia psittaci	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej 	jak wyżej	układ oddechowy	jak wyżej	
	d) Toxoplasma gondii	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	układ nerwowy; narząd wzroku; układ chłonny	jak wyżej	
	e) Borrelia burgdorferi	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	skóra; stawy; układ nerwowy; mięsień sercowy	jak wyżej	
V	Inne czynniki										
1	Niekorzystne czynniki psychospołeczne										
	a) zagrożenia wynikające ze stałego dużego dopływu informacji i gotowości do odpowiedzi	ogólne, ze zwróceniem uwagi na stan psychiczny	poziom cholesterolu; EKG	ogólne, ze zwróceniem uwagi na stan psychiczny	poziom cholesterolu; EKG	co 2-4 lata	ogólne	poziom cholesterolu; EKG	układ krążenia; ośrodkowy układ nerwowy	Wskazane jest korzystanie przez lekarza z konsultacji psychologicznej w przypadku oceny, że wykonywanie pracy może powodować narażenie życia własnego lub innych.
Zakres badań i ich interpretacja przez psychologa powinna być zależna od oceny krytycznej funkcji psychologicznej decydującej o wykonywaniu pracy	

	b) zagrożenia wynikające z pracy na stanowiskach decyzyjnych i związanych z odpowiedzialnością	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej 	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	
	c) zagrożenia wynikające z narażenia życia	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	jak wyżej	
	d) zagrożenia wynikające z monotonii pracy	ogólne	w zależności od wskazań	jak wyżej 	w zależności od wskazań	jak wyżej 	jak wyżej	w zależności od wskazań	ośrodkowy układ nerwowy		
2	Prace wymagające pełnej sprawności psychoruchowej	ogólne; okulistyczne; neurologiczne	testy sprawności psychoruchowej	ogólne; w zależności od wskazań - okulistyczne, neurologiczne	w zależności od wskazań - testy sprawności psychoruchowej	co 3-4 lata; powyżej 50 roku życia - co 2 lata	ogólne	w zależności od wskazań			
3	Praca na wysokości										
	a) do 3 m	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne, okulistyczne, otolaryngolo-
giczne	w zależności od wskazań	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne, okulistyczne, otolaryngologi-
czne	w zależności od wskazań	co 3-5 lat	ogólne	w zależności od wskazań			
	b) powyżej 3 m	ogólne; neurologiczne; okulistyczne; otolaryngolo-
giczne z oceną błędników	w zależności od wskazań	ogólne; neurologiczne; okulistyczne; otolaryngologi-
czne	w zależności od wskazań	co 2-3 lata; powyżej 50 roku życia - co rok	ogólne	w zależności od wskazań		Wady wzroku wymagające stałego noszenia szkieł korekcyjnych stanowią przeciwwskazanie do zatrudnienia (nie dotyczy soczewek kontaktowych)	

4	Praca zmianowa	ogólne	w zależności od wskazań	ogólne	w zależności od wskazań	co 3-5 lat	ogólne	w zależności od wskazań			
5	Praca fizyczna z wydatkiem energetycznym na pracę powyżej 1500 kcal/8 godzin lub 3 kcal/min dla mężczyzn i powyżej 1000 kcal/8 godz. lub ponad 2 kcal/min dla kobiet	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układy: ruchu, krążenia i oddechowy	EKG; w zależności od wskazań - spirometria; zalecana próba wysiłkowa: VO2max	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układy: ruchowy, krążenia i oddechowy	EKG; w zależności od wskazań - spirometria; zalecana próba wysiłkowa: VO2max	co 5 lat; powyżej 45 roku życia - co 3 lata	ogólne	EKG			
6	Praca w wymuszonej pozycji	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ ruchu	w zależności od wskazań	ogólne; w zależności od wskazań - neurologiczne, ortopedyczne	w zależności od wskazań	co 3-5 lat	ogólne; w zależności od wskazań - neurologicz-
ne, ortopedyczne	w zależności od wskazań	układ ruchu		
7	Praca wymagająca ruchów monotypowych kończyn	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ ruchu i obwodowy układ nerwowy	w zależności od wskazań	ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ ruchu i obwodowy układ nerwowy	w zależności od wskazań	ogólne	w zależności od wskazań	układ ruchu; obwodowy układ nerwowy			
8	Praca wymagająca stałego i długotrwałego wysiłku głosowego	ogólne; laryngologiczne; w zależności od wskazań laryngologa - badanie foniatryczne	w zależności od wskazań	ogólne; laryngologiczne; w zależności od wskazań laryngologa - badanie foniatryczne	w zależności od wskazań	co 5 lat	ogólne; laryngologiczne; w zależności od wskazań laryngologa - badanie foniatryczne	w zależności od wskazań	narząd głosu		
VI	Praca bez określonego czynnika narażenia	ogólne	w zależności od wskazań	ogólne	w zależności od wskazań	co 5 lat	ogólne	w zależności od wskazań