Karta informacji o wybranych zagrożeniach psychospołecznych na stanowisku nauczyciela
Czynniki
zagrażające	Źródło zagrożenia
(sytuacje zagrażające)	Możliwe skutki
zagrożeń	Środki ochrony
przed zagrożeniami	
1.	Przeciążenie ilościowe
pracą	–	zbyt dużo pracy do wykonania (okresowo - np. klasówki semestralne)
–	narzucone tempo pracy (praca zgodnie z rytmem dzwonka szkolnego)
–	zaskakiwanie zadaniami (konieczność reagowania na bieżąco na zachowanie uczniów zarówno w szkole, jak i poza nią)	W zależności od ekspozycji
i zasobów jednostki (odporności
i umiejętności radzenia 
sobie, a także zdolności
regeneracyjnych) wystąpić
mogą:
a)	zaburzenia somatyczne
–	bezsenność
–	migreny
–	obniżenie odporności organizmu (osłabienie, zwiększona podatność
na infekcje)
–	zaburzenia metabolizmu
i choroby układu trawiennego
–	zaburzenia gospodarki hormonalnej
–	choroby naczyniowe:
*	nadciśnienie tętnicze
*	choroba wieńcowa
*	zawał serca
*	udar mózgu
–	przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego
–	zwiększona podatność na choroby nowotworowe (np. przez wzmożone palenie tytoniu)
b)	zaburzenia natury psychicznej
–	deficyty poznawcze, w tym obniżenie koncentracji
uwagi i kłopoty z pamięcią
–	podniesienie poziomu agresji, drażliwość
–	nerwice (zaburzenia odżywiania, obsesje, kompulsje, fobie)
–	depresje
–	alkoholizm
–	narkomania 
(w tym lekomania)
–	wypalenie zawodowe (wyczerpanie emocjonalne, depersonalizacja, utrata satysfakcji z pracy)	–	przestrzeganie limitu liczby godzin pracy i pozostawienie czasu na takie obowiązki, jak np. przygotowanie się do zajęć, sprawdzanie prac domowych etc.
–	ograniczanie liczebności klas w celu zminimalizowania odchyleń wzrostu ilości pracy pod koniec semestru oraz zmniejszenia ilości nagłych zadań wychowawczych wynikających z temperamentu i zachowania uczniów
–	promowanie takich systemów oceny postępów uczniów, które niwelowałyby zjawisko zwiększonej ilości pracy pod koniec semestru (np. częstsze kartkówki z mniejszej ilości materiału zamiast dużych sprawdzianów okresowych)	
2.	Przeciążenie jakościowe
pracą	–	zbyt liczne klasy
–	odstępstwa od harmonogramu czasu pracy (np. konieczność zastępstw za chorych kolegów),
–	przeciążenie gardła
–	odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczniów
–	ekspozycja na negatywne emocje innych osób (np. agresja ze strony uczniów, niezadowolenie rodziców)
–	tłumienie własnych emocji
–	dylematy moralne		–	szczególna troska o jakość doboru kadry
–	ograniczenie liczebności klas
–	zapewnienie opieki medycznej (szczególnie laryngologiczno-foniatrycznej)
–	zapewnienie szkoleń z zakresu higieny głosu, prawidłowej emisji oraz profilaktyki zaburzeń głosu
–	szkolenia z zakresu rozwoju osobowości: asertywności, komunikacji, rozwiązywania konfliktów oraz technik radzenia sobie ze stresem	
3.	Przeciążenie
roli	–	 monotonia wynikająca z przekazywania uczniom tego samego zakresu materiału		–	różnorodność stosowanych metod dydaktycznych,
–	rozwijanie zdolności twórczego myślenia -okresowe szkolenia w tym zakresie	
4.	Fizyczne
warunki pracy	–	konieczność godzenia sprzecznych interesów
–	konieczność stałego podporządkowywania osobistych wyborów wymaganiom roli zawodowej		–	dbałość o adekwatność liczby godzin dydaktycznych do zakresu materiału, jaki jest do zrealizowania
–	szkolenia z zakresu rozwoju osobowości: asertywności, rozwiązywania konfliktów oraz technik radzenia sobie ze stresem
–	okresowo powtarzane	
5.	Ograniczony
zakres
kontroli
nad pracą	–	hałas
–	harmider		–	opieka medyczna
–	rygorystyczne przestrzeganie okresowych badań lekarskich	
6.	Ograniczony zakres kontroli nad pracą	–	brak wpływu na fizyczne warunki pracy
–	brak wpływu na organizację pracy, np. na plan lekcji i rozmieszczenie okienek		–	w miarę możliwości uwzględnianie osobistych możliwości i preferencji nauczycieli przy ustalaniu planu pracy - wcześniejsze lub późniejsze zaczynanie i kończenie pracy, rozmieszczenie okienek etc.	
7.	Ograniczone wsparcie	–	brak potrzebnych pomocy dydaktycznych
–	niski prestiż zawodu		–	w miarę możliwości uwzględnianie osobistych możliwości i preferencji nauczycieli przy ustalaniu planu pracy - wcześniejsze lub późniejsze zaczynanie i kończenie pracy, rozmieszczenie okienek etc.	

Oszacowanie wielkości ryzyka wynikającego z zagrożeń psychospołecznych na stanowisku nauczyciela

Zagrożenie/ rodzaj ryzyka	Możliwe
skutki	Ekspozycja
na czynniki zagrażające	Prawdopodo-
bieństwo zdarzenia	Ryzyko początkowe	RYZYKO KOŃCOWE (po zastosowaniu środków ochrony)	
Skrajne przeciążenie
(śmierć na skutek przeciążenia pracą)	bardzo duże (jedna ofiara śmiertelna) S=15	częsta (codzienna)
E=6	mało prawdopodobne,
możliwe
P=1	istotne
Rp=90	S = 15   E = 6   P = 0,5
R=45
małe
potrzebna okresowa kontrola warunków pracy	
Chroniczne przeciążenie
(poważna choroba somatyczna lub psychiczna)	duże (ciężkie uszkodzenie ciała)
S = 7	częsta (codzienna)
E=6	praktycznie możliwe
P=3	istotne
Rp=126	S = 7   E = 6  P = 1
R=42
małę
potrzebna okresowa kontrola warunków pracy	
Przeciążenie okresowe
(lżejsze dolegliwości somatyczne lub zaburzenia stanu psychicznego)	średnie (absencja)
S=3	częsta (codzienna)
E=6	bardzo
prawdopodobne
P=10	istotne
Rp=180	S=3   E=6  P=3
R=54
małe
potrzebna okresowa kontrola warunków pracy